نام فیلم «صراط ۲۰۲۵» (Sirât) از تعبیر «پلصراط» گرفته شده که در متون دینی اسلام آمده است. طبق روایات دینی، پلی به باریکی مو بر روی جهنم قرار دارد که هر شخصی، برای رسیدن به بهشت، باید از روی آن عبور کند. حالا اگر میخواهید بدانید چرا «اولیور لاکس» (Oliver Laxe)، کارگردان جوان اسپانیایی، از این نام برای فیلم خود استفاده کرده است، با ما همراه باشید و نقد فیلم 2025 Sirat (صراط) را تا پایان بخوانید.
در دنیای شلوغ و پرهیاهوی سینمای امروز که اغلب فیلمها به دنبال جلوههای بصری خیرهکننده یا گرههای داستانی به سبک هالیوودی هستند، آثاری مانند صراط، شبیه به گمشدگانی در صحرا هستند. «اولیور لاکس»، فیلمساز فرانسوی – اسپانیایی که با آثاری چون 2016 Mimosas و 2019 Fire Will Come شناخته شده است، در تازهترین اثر خود، یک فیلم جادهای (Road Movie) متفاوت را به پردهٔ سینما آورده است.
فیلم صراط در ژانر درام و ماجراجویی با مدتزمان ۱۱۵ دقیقه، یک روایت دراماتیک دربارهٔ پدری است که به قصد پیداکردن دختر گمشدهاش، راهی سفر به بیابانهای هولناک جنوب مراکش میشود. این سفر، کاوشی شگفتانگیز است که در هر قدمش، شخصیتهای داستان در دوراهی بین نجات و سقوط، فرار و پذیرش، و انتخاب مسیر درست یا غلط، گیر افتادهاند. این فیلم بیشتر از آنکه یک روایت خطی و ساده ارائه دهد، تجربهای حسی و فلسفی را برای مخاطب خلق میکند. تجربهای که تماشاگر را وادار به فکرکردن در باب زندگی، مرگ، آزادی و اهمیت خانواده میسازد. در این نوشته تلاش میکنیم با تمرکز بر نقد فیلم 2025 Sirat (صراط) بگوییم که چرا این فیلم در فهرست برترین فیلمهای سال 2025 قرار دارد. همچنین، این مطلب دعوتی است برای تماشای فیلمی که روح انسان را تکان میدهد و چشمها را به زیباییهای تلخ جهان باز میکند.
صحرایی به مثابه پل سراط
داستان صراط، ساده اما عمیق آغاز میشود. «لوئیس» با بازی درخشان «سرجی لوپز» (Sergi López)، پدری میانسال است که همراه با پسر نوجوانش «استبان» با بازی «برونو نونز آرجونا» (Bruno Núñez Arjona)، به صحراهای خشن جنوب مراکش سفر میکند تا دختر گمشدهاش «مارینا» را بیابد. مارینا ماهها پیش در جریان یک مهمانی بزرگ و زیرزمینی (Rave) که با پخش موسیقی الکترونیک و مصرف مواد مخدر همراه است، ناپدید شده. آنها در سفر خود با گروهی از جوانان «بوهمی» و شورشی همراه میشوند که در قلب بیابانهای داغ و آتشین، به دنبال آزادی از طریق رقص و موسیقی میگردند. این همراهی که در ابتدا امیدی برای یافتن سرنخ است، به سفری پر از ابهام، تنش و مواجهه با تاریکیهای درونی تبدیل میشود.
در نقد فیلم (۲۰۲۵ صراط) باید گفت که «صحرا»، از یک لوکیشن برای فیلمبرداری فراتر رفته و به یک شخصیت اصلی تبدیل شده است. صحرا در این فیلم، موجودی زنده است که هم میتواند ببلعد و هم رهایی بخش باشد. لاکس با همکاری «سنتیاگو فیلول» (Santiago Fillol) در نگارش فیلمنامه، از اسطورههای اسلامی و یونانی (مانند اودیسه) الهام میگیرد تا مفهوم «راه» را بررسی کند؛ راهی که هر انسانی باید در آن قدم بگذارد و با ایمان، عشق و ترس دست به گریبان شود. راهی که به مثابه یک آزمون الهی، انسانیت و راستی هر شخصی را در کفهٔ ترازو مورد سنجش قرار میدهد.
فیلمبرداری در دمای بالای ۵۰ درجهٔ سانتیگراد
این اثر هنری، با بودجهٔ متوسط حدود پنج تا هفت میلیون یورو، با حمایت شرکتهای Movistar Plus+ و El Deseo برادران آلمودوار، در شرایط چالشبرانگیزی تولید شد. فیلمبرداری در مکانهای واقعی صحرای مراکش، با دمای بالای ۵۰ درجهٔ سانتیگراد، کار آسانی نیست. فیلم صراط با فروش نزدیک به سه میلیون یورویی در اسپانیا و بیش از چهار میلیون یورو فروش جهانی (تا سپتامبر 2025)، از نظر تجاری برای سازندگانش موفقیت نسبی به همراه داشته است. اگرچه نمیتوان فروش آن را با فیلمهای پرفروش بلاکباستری (Blockbuster) مقایسه کرد؛ اما بهعنوان یک اثر هنری که با بودجه متوسط ساخته شده، بازدهی بالایی داشته است. این آمار فروش، در کنار توزیع موفق فیلم توسط کمپانیهای BTeam Pictures و Pyramide، نشان میدهد که هنوز مخاطبانی وجود دارند که فیلمهای عمیق و مفهومی را به تماشای فیلمهای صرفاً سرگرمکننده، ترجیح میدهند.
درخشش فیلم صراط در جشنواره فیلم کن
فیلم صراط در جشنوارهٔ کن 2025، در بخش مسابقهٔ اصلی نمایش داده شد و توجه منتقدان را به خود جلب کرد. این فیلم که نامزد دریافت «نخل طلا» بود، موفق به کسب «جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران» از جشنواره فیلم کن شد. همچنین حضور در جشنوارههایی چون «سانسباستیان»، «فانتاستیک فست»، نیویورک، لندن، شیکاگو و توکیو، آن را به یکی از مهمترین فیلمهای هنری سال تبدیل کرده است. از طرفی کشور اسپانیا فیلم صراط را بهعنوان نماینده خود برای اسکار بهترین فیلم بینالمللی انتخاب کرده که نشاندهندهٔ اعتماد به پتانسیل جهانی فیلم است.
در رتبهبندی نشریههای معتبر، فیلم صراط بسیار موفق بوده است. این فیلم با کسب امتیاز 92% را از وبسایت (Rotten Tomatoes) و کسب امتیاز 7.1 از 10 در وبسایت (IMDb)، نشان میدهد که علاوه بر منتقدان سینمایی، تماشاگران عادی سینما نیز توانستهاند با فیلم ارتباط خوبی برقرار کنند.
«هالیوود ریپورتر» در یادداشتی، فیلم 2025 Sirat را «تأملی بر مرگ و اندوه، همراه با موسیقی الکترونیک» نامید. نشریهٔ «ورایتی» فیلم را «سفری عجیب و وحشی به برزخ» خواند. «کولایدر» در نقد فیلم فیلم 2025 Sirat (صراط) بیان کرد که «انتظارات را برآورده کرده و روح را تکان میدهد». روزنامهٔ «اسکرین رنت» نیز با تمرکز بر بُعد اساطیری، این فیلم را «بهترین فیلم کن» توصیف کرد.
رقص بر لبهٔ تیغ و نمادگرایی در فیلم 2025 Sirat
از دیگر نکاتی که میتوان در نقد فیلم 2025 Sirat (صراط) به آن اشاره کرد، فیلمبرداری حرفهای «مائورو هِرسِ» (Mauro Herce Mira) است. هر قاب، همچون یک نقاشی انتزاعی است که لایههای مفهومی فیلم را آشکارتر میکند. تصاویر وسیع صحرا با نور خیرهکنندهٔ خورشید و سایههای بلند، تداعی کنندهٔ تنهایی وجودی انسان هستند. صحرا به مثابه برزخ است، جایی که زمان در آن متوقف شده و انتخابها ابدی به نظر میرسند.
موسیقی «کانگدینگ رِی» (Kangding Ray) با ضربآهنگهای تپندهٔ تکنو (Techno)، نهتنها یک موسیقی پسزمینه، بلکه عنصری فعال در فیلم است. رقص ریورها (Ravers) که در ابتدا نمایانگر حس آزادی است، به نمادی برای «فرار از درد» بدل میشود. این موسیقی که جایزهٔ بهترین موسیقی متن کن را برد، حس ضربان قلب را به بیننده القا میکند؛ ضربان زندگی در آستانه مرگ.
از دیگر مواردی که در نقد فیلم صراط قابلاستناد است، نمادپردازیهای دقیق و هنرمندانه در فیلم است. شخصیت لوئیس (پدری شکسته) نماد جستجوی راه نجات است و استبان (نوجوانی خام) نماینده نسلی با آرزوهای ازدسترفته است. ریورها (Ravers) با بازیگرانی چون «استفانیا گاددا» (Stefania Gadda) و «جاشوا لیام هِردِرسون» (Joshua Liam Henderson)، شورشیان امروزی هستند که در برابر نظام حاکم، با رقص و پایکوبی مقاومت میکنند. استفاده از نابازیگران بهعنوان میهمانان پارتی صحرایی (ریورها)، حس واقعی بودن و اصالت فیلم را تقویت میکند.
عناصر نمادین در فیلم 2025 Sirat
استفاده از نمادهای اسطورهای (پل، آتش، آب) برای عمق بخشیدن به مفاهیم اصلی فیلم، کمک شایانی داشته است. بازی «سرجی لوپز» به طور همزمان شکنندگی و تابآوری را نشان میدهد. تدوین «کریستوبال فرناندز» (Cristóbal Fernández) ریتم را مانند ضربان تکنو، نامنظم اما فریبنده (Hypnotic) نگه میدارد. استفاده از نام «صراط» (پلی که از جهنم عبور میکند و به بهشت میرسد) خود نمادی است که ماهیت اصلی فیلم را به تصویر میکشد.
لاکس با استفادهٔ کم از دیالوگها (کمتر از 20% فیلم گفتوگو دارد) بر سکوت و نگاهها تکیه میکند. لحظاتی که مفهوم «انتظار» را به اوج میرساند. دیالوگی مانند: «آیا این حس پایان جهان است؟» که یکی از شخصیتها میپرسد، پاسخی به بحرانهای امروزی، از مهاجرت تا اعتیاد است. (هشدار اسپویل) در نیمهٔ دوم، فیلم به سمت تراژدی میرود. ازدسترفتن یکی از همراهان در طوفان شن، نمادی از سقوط از پلصراط است و خانواده را به مرز جنون میرساند. از طرفی در پایان فیلم، پدر و دو تا از رقصندهها با عبور از میدان مین، به نوعی به آزادی یا بهشت میرسند. شخصیتهای نجات یافته با چشمان بسته و بدون فکر کردن از میدان مین عبور میکنند و این راهکار لاکس برای رسیدن به آزادی و بهشت است. زندگی کردن بدون تفکر و عبور از مشکلات و رنجها با چشمانی بسته!
لاکس، با الهام از آثاری چون «استاکر» تارکوفسکی و آثار «آنتونیونی»، فیلمی میسازد که تماشاگر را به فکر وامیدارد. این اثر پرسشی کلیدی را طرح میکند: «آیا آزادی واقعی چیست؟» آیا عشق خانوادگی، پلی است که ما را نجات میدهد یا به جهنم میبرد؟ این مفاهیم عمیق، فیلم «صراط» را به اثری تبدیل کرده که پس از تماشا، روزها در ذهن باقی میماند.
کلام پایانی
در پایان نقد فیلم 2025 Sirat (صراط) میتوان گفت، فیلم به ما میگوید، هنر سینما در بهترین حالت مسیری برای درک عمیقتر از خودمان است. این فیلم با افتخار آفرینی در جشنواره کن، کسب رتبههای بالا در نشریهها، فروش موفق و ویژگیهای بصری و موسیقایی خیرهکننده، اثباتی است بر اینکه سینمای معناگرا هنوز زنده و تأثیرگذار است. اگر به دنبال تماشای فیلمی هستید که قلب شما را در سینه حبس کند و ذهنتان را به چالش بکشد، «صراط» انتخاب خوبی برای شماست.
حالا نوبت شماست. اگر هنوز فیلم صراط را ندیدهاید، همین امروز به تماشای آن بنشینید. قول میدهم این سفر، ارزش هر لحظهاش را داشته باشد؛ اما اگر فیلم را دیدهاید، دیدگاه خود را در کامنتها با ما به اشتراک بگذارید. بگویید کدام لحظه از فیلم برایتان تکاندهنده بوده یا چگونه این پل باریک، جهانبینی شما را تغییر داده است؟ برای آشنایی با دیگر فیلم های برگزیده سال، کانال تلگرام هنریست را دنبال کنید.
فیلم فوق العاده ای بود مفهوم گرا و بسیار تکان دهنده