تولد مدرنیسم و ​​هنر مدرن را می‌توان در انقلاب صنعتی ردیابی کرد. این دوره با تغییرات سریع در ساخت، حمل‌و‌نقل‌ و ‌فناوری از حدود اواسط قرن 18 آغاز شد و تا قرن 19 ادامه یافت و تأثیر عمیقی بر شرایط زندگی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در اروپای غربی، آمریکای شمالی و سرانجام در جهان گذاشت. اشکال جدید حمل و نقل از جمله راه آهن، موتور بخار و مترو، شیوه زندگی، کار و رفت‌و‌آمد مردم را تغییر داده و جهان‌بینی خود را گسترش داده و به ایده‌های جدید دسترسی پیدا می‌کند. با رونق مراکز شهری، کارگران برای مشاغل صنعتی به شهرها مهاجرت کردند و جمعیت شهری رونق ‌ گرفت. اما هنر مدرن چیست؟ در این مطلب به بررسی کامل ریشه‌های هنر مدرن، فلسفه هنر مدرن و خط سیر تکامل آن می‌پردازیم.

اثر هنری Ifafa II خلق شده توسط Frank Stella در سال 1967، جنبش مینیمالیسم

هنر مدرن چیست؟ ریشه‌های شکل‌گیری مدرنیسم در هنر

قبل از قرن نوزدهم، اغلب به هنرمندان مأموریت داده می‌شد تا برای افراد ثروتمند یا مؤسساتی مانند کلیسا، آثار هنری بسازند. بخش اعظم این هنر صحنه‌های مذهبی یا اساطیری را به تصویر می‌کشد که داستان‌هایی را برای هدفی خاص به بیننده نشان می‌داد.

در طول قرن نوزدهم، بسیاری از هنرمندان شروع به ساختن آثار هنری براساس تجربیات شخصی خودشان و درمورد موضوعاتی کردند که خودشان انتخاب کردند. با انتشار نظریه روان‌شناسی “تفسیر رویاها” زیگموند فروید (1899) و محبوبیت اندیشه ذهن ناخودآگاه، بسیاری از هنرمندان شروع به کاوش رویاها، نمادگرایی و نمادهای شخصی به عنوان راه‌های ترسیم تجربیات ذهنی خود کردند.

برخی از هنرمندان با استفاده از بیان رنگی، مواد غیر‌سنتی و تکنیک‌ها و رسانه‌های جدید، به چالش‌کشیدن این تصور را که هنر باید واقع‌بینانه جهان را به تصویر بکشد، آزمایش کردند. در میان این رسانه‌های جدید، عکاسی بود که اختراع آن در سال 1839 امکانات اساسی برای ترسیم و تفسیر جهان ارائه کرد.

اثر هنری مربوط به جنبش هنری مدرن اوپ، اثر Victor Vasarely

هنر مدرن به دلیل زیبایی شناسی آوانگارد مشهور است و با هنرمندان آینده‌نگر خود شناخته می‌شود. طی 100 سال تکامل، هنر مدرن سبک‌های مختلفی را شامل می‌شود که برخی از آن‌‌ها امروزه بسیار شهرت دارند.

برای ردیابی تکامل چشم‌گیر هنر مدرن، باید ژانرهای بسیاری را که آن را تشکیل می‌دهد شناخت و درک کرد.

هنرهای مدرن، نقاشی، مجسمه سازی، معماری و هنرهای گرافیکی مشخصه قرن بیستم و بیست‌و‌یکم و قسمتی از قرن نوزدهم هستند. هنر مدرن حرکات، تئوری‌ها و نگرش‌های متنوعی را پذیرفته است که مدرنیسم به ویژه در گرایش به رد‌کردن فرم‌ها و کنوانسیون‌های سنتی، تاریخی یا دانشگاهی در تلاش برای ایجاد یک هنر بیشتر در راستای ایجاد تغییر در شرایط اجتماعی، اقتصادی و فکری درگیر است.

بیمارستان هنری فورد، اثری از فریدا کالو در سال 1932 در سبک سورئال

مدرنیته در هنر از کجا آغاز شد؟ سبک های هنر مدرن چیست؟

آغاز نقاشی مدرن را نمی‌توان به روشنی مشخص کرد. اما توافق کلی وجود دارد که در فرانسه قرن 19 آغاز شد.

نقاشی‌های گوستاو کوربت، ادوارد مانت و امپرسیونیست‌ها نمایان‌گر دوری عمیق‌تر از سنت غالب آکادمیک و تلاش برای بازنمایی طبیعت‌گرایانه‌تر از جهان تجسمی است.

جانشینان این نقاشان دوره پس از امپرسیونیسم را می‌توان به عنوان نمونه‌های مدرن‌تر در فاصله‌گیری از فنون سنتی و حرکت به سمت موضوع و بیان از دید شخصی و ذهنی‌تر مشاهده کرد.

از حدود دهه 1890 به بعد، حرکات و سبک‌های متنوعی بوجود آمد که هسته اصلی هنر مدرن است و نمایان‌گر یکی از نکات برجسته فرهنگ تجسمی غربی است.

خانم‌های جوان، اثر گوستاو کوربت، سال 1967 در سبک رئالیسم

مهم‌ترین سبک های هنر مدرن

قرن نوزدهم نیز شاهد تعدادی از تحولات فلسفی بود که تأثیر بسزایی در هنر گذاشت. به عنوان مثال، رشد اندیشه سیاسی، کوربت و دیگران را به سمت ترویج شکلی آگاهی‌بخشی اجتماعی از طریق نقاشی واقع گرایانه سوق داد. خودآگاهی جدیدی که فروید آن را تبلیغ کرد ، منجر به ظهور اکسپرسیونیسم آلمانی شد (یا حداقل همزمان با آن)، زیرا هنرمندان به بیان احساسات و تجربیات ذهنی خود روی آوردند. مهم‌ترین سبک های هنر مدرن که عمدتا مربوط به هنرهای تجسمی است شامل موارد زیر است:

با وجود تنوع عظیمی که در این جنبش‌ها مشاهده می‌شود، اکثر آنها از لحاظ ویژگی‌های کلی مدرن هستند.

بخون: فلسفه هنر چیست؟ 4 منظر اصلی در توضیح فلسفه هنر + کتاب‌ها

ویژگی های هنر مدرن که باید شناخت

اگرچه هیچ ویژگی مشخصی از “هنر مدرن” وجود ندارد، اما تعدادی از خصوصیات مهم آن به شرح زیر ذکر شده است:

(1) انواع جدید هنر

هنرمندان مدرن نخستین کسانی بودند که هنرهای کولاژ ، انواع فرم‌های اسمبل هنری، انواع هنرهای در حال حرکت (kinetic art)، ژانرهای مختلف عکاسی، انیمیشن (نقاشی به علاوه عکاسی) هنرهای زمینی یا کارهای خاکی و هنرهای نمایشی را توسعه دادند.

(2) استفاده از مواد جدید

نقاشان مدرن اشیاء مختلف خود مانند قطعات روزنامه و موارد دیگر را بر روی بوم‌های نقاشی می‌چسبانند. مجسمه سازان از “اشیاء یافت شده” مانند “پیش‌ساخته‌های” مارسل دوشان استفاده می‌کردند که از آنها آثار Junk art را خلق می‌کردند. این اسمبل‌های هنری از معمولی‌ترین وسایل روزمره مانند اتومبیل، ساعت، چمدان، جعبه‌های چوبی و موارد دیگر ساخته شده‌اند.

(3) استفاده رسا از رنگ

حرکات هنر مدرن مانند فاویسم و اکسپرسیونیسم اولین جنبش‌هایی بودند که از رنگ به شکلی اساسی استفاده کردند.

(4) تکنیک های جدید

کرومیتوگرافی توسط هنرمند پوستر ژول چره اختراع شد، طراحی اتوماتیک توسط نقاشان سورئالیست، همانند Frottage و Decalcomania، ساخته شد. نقاشان ژست گرا، نقاشی اکشن را اختراع کردند. هنرمندان پاپ “نقاط Benday” و چاپ ابریشم را به هنر معرفی کردند.

به اختصار مهم‌ترین ویژگی های هنر مدرن موارد زیر است:

  • تسریع در تغییر فناوری
  • گسترش دانش و درک علمی
  • بی ارتباطی ظاهری به برخی منابع سنتی
  • ارزش و اعتقاد و آگاهی گسترده در مورد فرهنگ‌های غیر‌غربی
مناظر شهری با دودکش‌ها، اثری از مایریو سیرونی در سال 1921 در سبک آینده گرایی

اگر چیزی وجود داشته باشد که هنرمندان مدرن را هم از سنت‌گرایان قبلی و هم بعد از مدرنیسم پسامدرنیست جدا کند، این اعتقاد مشترک است که «هنر اهمیت دارد».

برای آنها هنر ارزش واقعی داشت. در مقابل، پیشینیان آنها ارزش آن را ساده فرض می‌کردند. همه آنها در دورانی زندگی می‌کردند که تحت کنترل سیستم های ارزشی مسیحی بوده و به سادگی “قوانین را رعایت کرده بودند“.

کسانی که پس از دوره مدرن (1970 به بعد) آمدند، به اصطلاح “پست مدرنیست‌ها” ، تا حد زیادی این عقیده را رد کردند که هنر (یا زندگی) دارای ارزش ذاتی است.

عکاسی مدرن چه جایگاهی در مدرنیته دارد؟

یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین رسانه‌های جدید که در دوران مدرنیته برجسته شده، عکاسی است.

به طور خاص پنج ژانر در عکاسی تأسیس شده است. آنها عبارتند از:

  • پرتره: ژانری که تا حد زیادی جایگزین پرتره‌های نقاشی شده است.
  • پیکره‌گرا:  نوعی از هنر است که در آن عکاس برای ایجاد یک تصویر “هنری” یک عکس معمولی را دستکاری می‌کند.
  • عکاسی مد: نوعی از عکاسی است که به تبلیغات لباس، کفش، عطر و سایر کالاها اختصاص داده شده است.
  • عکاسی مستند: نوعی فوکوس تیز و فشرده که لحظه‌ای از واقعیت را برای ارائه پیام درمورد آنچه در جهان اتفاق می‌افتد. ضبط می‌کند.
  • عکاسی خیابانی: هنر ضبط تعاملات فعالیت‌های انسانی در مناطق شهری است. این ژانرها که توسط بسیاری از بزرگ‌ترین عکاسان جهان انجام شده اند، سهم عمده ای در هنر مدرن قرن بیستم دارند.
عکاسی به طور اخص در دوران مدرن به وجود آمد و شاخه‌های مختلفی را در برمی‌گیرد.

مدرنیته در هنر چه زمانی به پایان رسید؟ چه چیزی جایگزین آن شد؟

مدرنیسم فقط متوقف نشد بلکه به تدریج در حوادث اواخر دهه 1960 کم‌رنگ شد.. دوره‌ای که همزمان با ظهور فرهنگ توده‌ای پاپ و همچنین ظهور چالش‌های ضد‌اقتدارگرایی (در زمینه‌های اجتماعی و سیاسی و همچنین هنر) همراه بود.

نقطه عطف این مساله سال 1968 بود که شاهد حمله تیتان، ترورهای مارتین لوتر کینگ و بابی کندی و تظاهرات‌های خیابانی در پایتخت‌های اروپا بود.

مقاله پیشنهادی: هنر تجاری چیست؟

از آنجا که مدرنیسم جنبشی قدیمی به نظر می‌آمد، جای خود را به آنچه به عنوان “هنر معاصر” معروف است داد.

تفاوت بین هنر مدرن و هنر معاصر تغییر تمرکز به دور از زیبایی شناختی به مفهوم اساسی اثر است. (هنر مفهومی و هنر نمایشی نمونه‌های خوبی است). نتیجه نهایی یک اثر هنری معاصر از فرایندی که هنرمند به آنجا می‌رسد، اهمیت پیدا نمی‌کند، روندی که اکنون بعضی اوقات نیاز به مشارکت از طرف مخاطبان دارد.

عبارت دیگری  “پسامدرنیسم”  اغلب برای بیان هنرهای اخیر آوانگارد استفاده می‌شود. مکاتب “هنر پست مدرنیستی” از مجموعه جدیدی از زیبایی شناسی حمایت می‌کنند که با بیشتر بر روی سبک تمرکز می‌کنند. به عنوان مثال، آنها بر سبک بر ماده تأکید می‌کنند (مثلاً نه “چه” بلکه “چگونه” ؛ نه “هنر به خاطر هنر” بلکه “سبک به خاطر سبک”) و اهمیت بسیار بیشتری را به ارتباط هنرمند با مخاطب می‌بخشند.

کلام آخر: هنر مدرن چیست؟

هنر مدرن در قرن 19 و 20 رواج داشت. اگرچه بعدها هنر معاصر یا آوانگارد جایگزین آن شد اما این هنرها نیز کاملا تحت تاثیر مدرنیته هستند. در مدرنیته هنری نگاه به کار هنری عوض شد. کارهای هنری از یک رویکرد سفارشی با تم اغلب مذهبی در قرون وسطا و رنسانس به کارهای جدیدی تغییر شکل داد. واقع‌گرایی و فراواقع‌گرایی که تحت تاثیر نظریه‌های فروید بود تاثیر زیادی بر این جنبش گذاشت. انواع سبک های هنری مدرن در این دوره معرفی شد که هریک تاثیر خاص خود را بر هنر دنیای امروزی داشته است.