27ام مارس برای تمامی اهالی تئاتر روز بزرگی است. هر ساله در این تاریخ، تقویم تئاتر بار دیگر ورق میخورد و هنرمندان تئاتر در سراسر جهان این روز را جشن میگیرند. انیسیتوی بینالمللی تئاتر هر ساله بیانیهای به مناسبت این روز منتشر میکند که توسط یکی از بزرگان تئاتر جهان به رشتهٔ تحریر درمیآید. پیام روز جهانی تئاتر 2024 توسط «یون فوسه» نمایشنامه نویس سرشناس نروژی نگاشته شده است. در ادامهٔ این مطلب میتوانید پیام روز جهانی سال 2024 را بخوانید.
پیام روز جهانی تئاتر 2024 به قلم «یون فوسه»
«یون فوسه» (Jon Fosse) نمایشنامهنویس و داستاننویس و شاعر اهل نروژ است. او برنده جایزه نوبل ادبیات در سال 2023 و یکی از مطرحترین نمایشنامهنویسان جهان به شمار میرود. آثارش ادامهدهندهٔ سنت نمایشی است که توسط «هنریک ایبسن» در قرن نوزدهم در نروژ ایجاد شد. در ادامه پیام روزجهانی تئاتر به قلم این هنرمند را باهم میخوانیم.
هنر صلح است،
هر انسانی درعینحال که شباهتهایی به دیگر افراد دارد، در نوعِ خود یکه و منحصربهفرد است. البته که در شمایل و ظاهر تفاوتهایی داریم که این هم بسیار خوب است، لیکن در درون هر یک از ما چیزی وجود دارد که فقط متعلق به شخص ما است – چرا که ما در انسان بودن خود تنهاییم. ممکن است بخواهیم آن را روح یا جان بنامیم یا تصمیم بگیریم که بههیچوجه با کلمات به آن برچسب نزنیم و آن را به حال خود رها کنیم.
درعینحال که به یکدیگر شبیه نیستیم، در برخی جهات همانند هم هستیم. ما مردم نقاط مختلف جهان اساساً شبیه یکدیگریم، مهم نیست به چه زبانی صحبت میکنیم یا چه رنگ پوست و مویی داریم. البته ممکن است که از نظر شما این مسئله چیزی شبیه به یک پارادوکس باشد: اینکه ما به طور همزمان کاملاً شبیه به هم و درعینحال کاملاً متفاوت از هم هستیم. شاید فردی در ارتباط میان روح و جسمش از نظر ما اساساً متناقض باشد – وجود ما همزمان مشتمل بر جنبههای زمینی و ملموس و جنبههای فرازمینی و متعالی است.
هنر؛ در معنای هنر والا، با شیوههای شگفتانگیز خود موفق میشود تا کلیتهای کاملاً منحصربهفرد و بیهمتا را در جهان ادغام کند. این به ما این امکان را میدهد که امور متفاوت – ممکن است بگویید امر بیگانه، ناسازگار، نابهنجار – در جهان را دریابیم و درک کنیم. از این طریق است که هنر مرزهای بین زبانها، جغرافیا و کشورها را میشکند. این خصلت نهتنها ویژگیهای فردی هر کس، بلکه به تعبیری دیگر، ویژگیهای فردی هر گروه از مردم، یا هر ملتی را نیز گرد هم میآورد.هنر این کار را با حذف تفاوتها و یکسانسازی این تفاوتها انجام نمیدهد، بلکه برعکس، با نشاندادن تفاوتها و آنچه با ما بیگانه و غریبه است به آن میرسد. همهٔ نمونههای والای هنر به شکل دقیقی متضمن این هستند: اموری بیگانه و عجیب که درعینحال که نمیتوانیم کاملاً آنها را درک کنیم؛ ولی بهنوعی هم درک میکنیم. بهاصطلاح حاوی نوعی راز است؛ چیزی که ما را مجذوب خود میکند، ما را از حد خود فراتر میبرد و با این کار ماورایی ایجاد میکند که تمامیت هنر باید هم در خود داشته باشد و هم ما را به آن سوق دهد.
من هیچ راه بهتری برای جمعکردن تضادها در کنار هم سراغ ندارم. این دقیقاً رویکرد معکوس با درگیریهای خشونتآمیزی است که اغلب در جهان میبینیم، رویکردهای افراطیای که اغلب با استفاده از غیرانسانیترین اختراعاتی که فناوری در اختیار ما قرار داده است، وسوسه ویرانگری برای ازبینبردن هر چیز خارجی، هر چیزی منحصربهفرد و متفاوت از ما را ایجاد میکند. تروریسم در جهان وجود دارد و جنگ نیز وجود دارد. ازآنجاییکه انسان جنبههای حیوانی نیز دارد، به واسطه غریزه، میخواهد دیگری را، بهعنوان یک فرد خارجی و بهعنوان تهدیدی برای وجود خود تجربه کند. درحالیکه میتواند با دید رازی جذاب در مسیر کشف آن هدایت شود.
اینگونه است که منحصربهفرد بودن – تفاوتهایی که همه ما میتوانیم ببینیم – ناپدید میشود و همه به یک شباهت جمعی میرسند که در آن هر چیز متفاوت تهدیدی است که باید ریشهکن شود. چیزی که از بیرون بهعنوان تفاوت دیده میشود، مثلاً در مذهب یا ایدئولوژی سیاسی، به چیزی تبدیل میشود که باید شکستخورده و از بین برود. جنگ، نبرد با چیزی است که در اعماق همه ما نهفته است: چیزی منحصربهفرد و همچنین نبردی با هنر است، علیه آنچه در اعماق کل هنر نهفته است.
من در اینجا در مورد هنر بهطورکلی صحبت کردهام، نه در مورد تئاتر یا نمایشنامهنویسی به طور خاص، اما این به این دلیل است که همانطور که گفتم، تمام هنرهای خوب، در اعماق وجود، حول یک چیز میچرخد: پذیرفتن چیزهای کاملاً منحصربهفرد، کاملاً خاص و جهانی کردن آن. یکیکردن امر خاص با امر کلی از طریق بیان هنرمندانه آن: نه ازبینبردن ویژگیهای آن، بلکه تأکید بر این ویژگیها و بسترسازی برای درخشش آنچه که بیگانه و ناآشنا است. جنگ و هنر متضاد یکدیگرند، همانطور که جنگوصلح متضاد یکدیگرند – به همین سادگی.
هنر صلح است
هر ساله پیام روز جهانی تئاتر کمی پیش از 27ام مارس منتشر میشود. امیدوارم که خواندن این پیام، چراغ راه هنرمندان عرصهٔ تئاتر باشد.
نظرات کاربران