تئاتر شهر مکانی مقدس برای اهالی تئاتر> معرفی تالار چارسو، تالار قشقایی، سالن اصلی...هنریست..!

تئاتر شهر مکانی است که برای همه آشناست. حتی افرادی که هیچ ربطی به تئاتر ندارند! کافی است فقط یک‌بار از چهارراه ولیعصر گذشته باشید، تا معماری چشمگیر این ساختمان، برای همیشه در ذهنتان باقی بماند. تئاتر شهر برای جمع کوچک تئاتری‌ها به یک مکان مقدس تبدیل شده است. چرا که همهٔ اهالی تئاتر از این مکان خاطرات ویژه‌ای را در ذهنشان ثبت کرده‌اند.

سنگ‌فرش‌های دور تئاتر شهر و نیمکت‌های سیمانی‌اش، همیشه مکانی برای دورهمی اهالی تئاتر بوده است. جایگاهی که این ساختمان در بین اهالی تئاتر دارد، به‌قدری ویژه است که هر یک از هنرمندان تئاتر، آرزوی این را دارند که آثار خود را روی صحنهٔ سالن‌های تئاتر شهر به اجرا بگذارند. آدرس تئاتر شهر واقع در ضلع جنوب شرقی چهارراه ولیعصر تهران است. برای دسترسی آسان به این مکان می‌توانید از مترو و اتوبوس‌های بی‌آرتی استفاده کنید. در ادامه سعی می‌کنیم معرفی جامع و کاملی از تئاتر شهر داشته باشیم.

تاریخچه‌ٔ تئاتر شهر

افتتاحیهٔ مجموعهٔ تئاتر شهر، روز شنبه هفتم بهمن‌ماه ۱۳۵۱ بوده است. کلنگ احداث این مجموعه، در سال ۱۳۴۶ و در محل کافه شهرداری به زمین زده شد. ساخت این مجموعه پنج سال طول کشید و سرانجام آمادهٔ بهره‌برداری برای اهالی تئاتر شد.

کافه شهرداری مکانی برای گردهمایی سیرک‌بازان و معرکه‌گیران بود. اما بعد جای خودش رو به ساختمانی داد که در آن تئاتر به شکل مدرن به نمایش در می‌آید. شهبانو فرح پهلوی بعد از بازدید از تماشاخانه‌های سرتاسر جهان، تصمیم گرفت یک مجموعهٔ بزرگ برای تئاتری‌ها احداث کند. همین دلیل کافی بود تا محمدرضا شاه پهلوی، دستور راه‌اندازی مجموعهٔ تئاتر شهر را صادر کند. نظارت و ریاست این مجموعه به عهدهٔ دفتر مخصوص فرح پهلوی بود. مجموعهٔ تئاتر شهر در زمان احداثش، مجهزترین و به‌روزترین سالن نمایش در خاورمیانه بود.

سالن اصلی مجموعهٔ تئاتر شهر، امکانات فوق‌العاده‌ای را به لحاظ اجرایی برای اهالی تئاتر فراهم می‌کرد. تا همین امروز، هنوز سالن تئاتری با امکانات تئاتر شهر در ایران ساخته نشده است! شاید به همین دلیل است که تئاتر شهر، برای اهالی تئاتر به مکانی مقدس تبدیل شده است. اولین نمایشی که در سالن اصلی روی صحنه رفت، نمایش «باغ آلبالو» نوشتهٔ «چخوف» نمایشنامه‌نویس مشهور روس بود. «آربی آوانسیان» کارگردانی این نمایش را به عهده داشت. داریوش فرهنگ، سوسن تسلیمی، مهدی هاشمی، پرویز پورحسنی و فهیمه راستکار در باغ آلبالو به ایفای نقش پرداختند. تمام مشاهیر تاریخ تئاتر ایران تجربهٔ اجرا در مجموعهٔ تئاتر شهر را داشته‌اند. از جمله حمید سمندریان، بهرام بیضایی، دکتر علی رفیعی و…

معماری تئاتر شهر

معماری بی‌نظیر تئاتر شهر، اثر زحمات «علی سردار افخمی» از بزرگ‌ترین معماران پیشروی ایرانی است. سردار افخمی معماری ساختمان جدید مجلس شورای ملی را هم در کارنامه‌اش دارد. او با الهام‌گرفتن از «برج طغرل» ساختمان دایره‌ای‌شکل تئاتر شهر را طراحی کرده است. دورتادور ستون‌هایی نصب شده که به بنای کلی، تصویری شبیه به تاج پادشاهی می‌دهد. چون این ساختمان از همه طرف دید داشت، سردار افخمی تصمیم گرفت که ساختمان را به شکل دایره‌ای بسازد. او نمی‌خواست ساختمانی بسازد که فقط ازیک‌طرف نما داشته باشد.

نمای این ساختمان، ترکیبی از نمای آجری و کاشی‌کاری است. ترکیبی که در معماری‌های دورهٔ ایلخانیان زیاد به چشم می‌خورد. کاشی‌کاری‌های فیروزه‌ای تئاتر شهر، هنر دست‌های «علی‌اصغر کاشی‌تراش» از بزرگ‌ترین اساتید کاشی‌کاری ایرانی است. متأسفانه بخشی از این سرمایهٔ گران‌بها به دست سارقان دزدیده شده است. تک‌تک آجرهای این بنا در کارگاه «شاه عبدالعظیم» با طراحی مخصوص ساخته شده بود. حالا خودتان در نظر بگیرید که برای ساختن این بنا چقدر زحمت کشیده شده است. ناگفته نماند که مجموعهٔ تئاتر شهر، به‌عنوان یک بنای تاریخی به ثبت سازمان گردشگری و میراث‌فرهنگی رسیده است.

سالن‌های مجموعه‌ٔ تئاتر شهر

مجموعه‌ٔ تئاتر شهر دارای چهار سالن نمایشی است. که بعدها «کارگاه نمایش» نیز به این سالن‌ها اضافه شد.

سالن اصلی
سالن چهارسو
سالن قشقایی
سالن سایه

در سال‌های اخیر سیاست‌های مرکز هنرهای نمایشی به شکلی بوده که از تمامی فضاهای مجموعهٔ تئاتر شهر استفاده شود. یکی از این فضاها پلاتو اجراست که پیش‌ازاین با نام کارگاه نمایش شناخته می‌شد. این روزها شاهد اجرای نمایش‌های مختلفی در این پلاتوی کوچک هستیم. از تالار مشاهیر هم برای برگزاری نشست‌های تخصصی استفاده می‌شود. اخیراً علاقه‌مندان به تئاتر محیطی در راهروها یا کافهٔ این مجموعه به اجرای نمایش‌های خود پرداخته‌اند.

سالن اصلی تئاتر شهر

سالن اصلی تئاتر شهر، همان‌طور که از نامش پیداست، بزرگ‌ترین و مجهزترین سالن این مجموعه است. این سالن با طول و عرض ۱۶ متر عمق – ۱۴-۱۲ متر عرض، یکی از بزرگ‌ترین سالن‌های نمایشی ایران به‌حساب می‌آید. این سالن اولین‌بار با اجرای نمایش “باغ آلبالو” به کارگردانی آربی آوانسیان در سال 1351 افتتاح شد. ظرفیت این سالن نمایشی ۶۰۰ نفر است و علاوه بر جایگاه‌های اصلی دارای یک بالکن بزرگ است که در طبقهٔ دوم این مجموعه قرار دارد. از امکانات ویژهٔ این سالن می‌توان به سن دایره گردان، آسانسور، میله بالابرنده، پرده، امکانات صوتی و نوری ویژه (خط نوری) اشاره کرد. همچنین این سالن با ۵ اتاق گریم و رخت‌کن امکانات فراوانی را برای گروه‌های اجرایی میسر می‌سازد.

تالار چهارسو

تالار چهارسو یکی دیگر از سالن‌های مجموعهٔ تئاتر شهر است. اگر چه ظرفیت جایگاه‌های تعبیه شده در سالن چهارسو به نسبت سالن اصلی کمتر است؛ اما شباهتش به بلک باکس‌، امکانات متفاوتی مطابق با نیاز گروه‌هایی اجرایی فراهم می‌کند. این سالن در سال ۱۳۵۴ افتتاح شده و ظرفیت جایگاه تماشاچیان ۱۳۰ نفر است. سالن چهارسو با مساحت عمق: ۱۲، عرض: ۵/۸، ارتفاع: ۲۰/۴ یک سالن کاملاً استاندارد برای اجرای نمایش است. در گذشته چهارسو امکان جابه‌جایی جایگاه تماشاچیان را داشت؛ اما با تغییر صندلی‌ها، جایگاه‌ها نیز ثابت شدند.

تالار قشقایی

تالار قشقایی شباهت زیادی با سالن چهارسو دارد. این سالن از مجموعه تئاترِ شهر با طرفیت معادل ۱۲۰ نفر، از دیگر سالن‌های مناسب برای اجرای نمایش است. این سالن که تابه‌حال بیش از چهار مرتبه بازسازی شده است، در سال ۱۳۵۹ افتتاح شده است. در ابتدا تالار قشقایی مکانی برای اجرای نمایشنامه‌های ایرانی بود. اما مدتی است که نمایش‌های ایرانی در تماشاخانه سنگلج روی صحنه می‌روند و اخیراً سالن قشقایی، به گروه‌ها و اجراهای تجربی اختصاص‌یافته است. سالن قشقایی با مساحت عمق: ۱۱ متر، عرض: ۵/۸، ارتفاع: ۲۰/۴ امکانات ویژه‌ای را برای گروه‌های تئاتری فراهم می‌کند.

تالار سایه

تالار سایه مجموعهٔ تئاترِ شهر در سال ۱۳۷۷ و هم‌زمان با هفدهمین جشنوارهٔ تئاتر فجر افتتاح شده است. اولین نمایشی که در این تالار به روی صحنه رفته است، نمایش «عربده زنی از سپیده‌دمان» به کارگردانی «منیژه دلدار گلچین» است. تالار سایه با مساحت عمق ۱۰ متر، عرض: ۵/۸، ارتفاع: ۲۰/۴ و ظرفیتی معادل ۱۰۰ تماشاچی، از دیگر سالن‌های این مجموعه است.

کارگاه نمایش

کارگاه نمایش، پلاتویی است که در سال ۱۳۸۳ به‌عنوان یک سالن نمایشی در مجموعهٔ تئاترِ شهر مورد بهره‌برداری قرار گفت. این سالن کوچک محل اجراهای متفاوت و تجربی برای تئاتر است. کارگاه نمایش ظرفیت کم‌تری نسبت به دیگر سالن‌های این مجموعه دارد. بااین‌حال ظرفیت اجرا در این سالن، می‌تواند متناسب با نوع اجرا تغییر کند، زیرا جایگاه‌های این سالن نمایشی به شکلی تعبیه شده است که می‌توان به تعداد آن اضافه کرد، یا از تعداد آن کاست. بااین‌حال کارگاه نمایش با عمق: ۸، عرض: ۵/۸، ارتفاع: ۹۰/۳ کوچک‌ترین سالن مجموعهٔ تئاتر شهر به‌حساب می‌آید.

معرفی سایت تئاتر شهر

اگر با خواندن این مطلب شما هم به این ساختمان جادویی و اهالی دوست‌داشتنی‌اش علاقه‌مند شده‌اید، می‌توانید ازاین‌پس با سرزدن به سایت www.city.theater.ir از آخرین اخبار و آخرین نمایش‌های تئاتر شهر مطلع باشید. لازم به ذکر است که تمامی تئاترهای در حال اجرا و تمامی اتفاقت پژوهشی و آموزشی در سایت تئاترِ شهر اطلاع‌رسانی می‌شود. البته توصیه می‌کنم اگر تصمیم گرفتید به تماشای اجرای تئاتر بروید حتماً پیش از آن در سایت www.tiwall.com بلیت بخرید. چون احتمال دارد وقتی برسید که همهٔ بلیت‌ها فروخته شده باشد و گیشه تئاتر شهر بلیت‌فروشی نداشته باشد.

کلام پایانی

شما هم اگر دوست دارید بازیگران و سلبریتی‌های سینما و تلویزیون را ملاقات کنید، پیشنهاد می‌کنم بیشتر به تئاترِ شهر سر بزنید. البته ضمانتی وجود ندارد که هر وقت به این مکان بروید، بروید موفق به دیدن یکی از سلبریتی‌ها شوید. ولی به‌جرئت می‌توانم بگویم اگر کمی صبر و حوصله به خرج بدهید و کمی خوش‌شانس باشید، حتماً موفق می‌شوید. معمولاً تئاترهایی که در سالن‌های این مجموعه اجرا می‌شوند، با حضور بازیگران محبوب سینما و تلویزیون است. قیمت بلیت این اجراها، کمی بالاست؛ ولی در مقایسه با دیگر سالن‌های نمایشی شهر تهران قیمت متعادلی دارد. برای خرید بلیت تئاتر شهر و نمایش‌هایی که در آن اجرا می‌شود بهتر است به سایت تیوال سر بزنید.

ضمناً دوستانی که به هنر معماری علاقه‌مند هستند، می‌توانند این بنا را به‌عنوان یک الگوی مهم در ساخت بناهای فرهنگی و هنری در نظر گرفته و از این مکان بازدید کنند. مجاورت این مکان با پارک دانشجو، در چند سال اخیر حواشی متعددی را ایجاد کرده است. علی‌رغم تلاش نیروهای انتظامی در برخی مواقع، حضور افراد نالایق و به‌دوراز فرهنگ و هنر و انسانیت در محوطهٔ این مکان، اعتراضات فراوانی را به همراه داشته است. چند سال پیش سعی شد که این مکان را به‌کلی از پارک تفکیک کرده و با نزده این ساختمان مهم تاریخی را مورد محافظت بیشتر قرار دهند؛ اما تمامی این تصمیمات نیمه‌کاره مانده و هنوز اقدام مؤثری برای جمع‌آوری اوباشی که گاهی اوقات به این مکان ورود پیدا می‌کنند، انجام نگرفته است.

مطالب بیشتر بخون…

آدرس تئاتر شهر کجاست؟

تئاتر شهر واقع در ضلع حنوب شرقی جهارراه ولیعصر تهران است. برای دسترسی آسان به این مکان می‌توانید لز مترو و اتوبوس‌های بی‌آرتی استفاده کنید.

تئاتر شهر دارای چند سالن نمایشی است؟

مجموعه‌ی تئاتر شهر دارای چهار سالن نمایشی است. که بعدها کارگاه نمایش نیز به این سالن‌ها اضافه شد. سالن اصلی ، سالن چهارسو ، سالن قشقایی ، سالن سایه چهار سالن اصلی این مجموعه است.

تئاتر شهر در چه سالی تاسیس شده است؟

روز شنبه هفتم بهمن ماه 1351 مجموعه‌ی تئاتر شهر با اجرای “باغ آلبالو” به کارگردانی “آربی آوانسیان” افتتاح شد.

معمار بنای تئاتر شهر کیست ؟

معماری بی نظیر تئاتر شهر، اثر زحمات “علی سردار‌افخمی” از بزرگترین معماران پیشروی ایرانی است.